UWAGA!
Ten serwis używa cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. 
Odwiedziło15466

Twoje IP 54.162.60.75 Używasz Unknown - Unknown poniedziałek, 24, lipiec 2017

Wykaz literatury

do badań Bramy Długoulicznej (Langgasser Tor) i wykorzystanej
w tej publikacji
.

Skróty:

NN                         - autorzy tekstów nieznani

MWG                     - Mitteilungen des Westpreussischen Geschichtsverein

 

Thieme-Becker   - Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler. Leipzig.

- Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler (też: Thieme-Becker). Leipzig, t. IV, 1910.

- Anderson. Abraham von dem Block. W: Altpreußische Biographie. Königsberg, 1941. s. 61-62.

- Antoni Michael. Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreußen. 1993.

- Askenazy Szymon. Gdańsk a Polska. 1-e wyd. 1918 i 2-gie 1923 r.

- Babnis Maria, Kukliński Jerzy, Nowak Zbigniew i Sawicki Jan Kazimierz. Dyament w Koronie. 1997 r.

- Bädecker G. Chronologische Notizen aus der Baugeschichte der wesentlichsten danziger Bauwerke. Danzig 1879.

- Baedeker Allianz Reiseführer Polen. Stuttgart 1994.

- Baedeker Karl. Nordost – Deutschland nebst Dänemark. Leipzig 1914.

- Bahr Ernst. Strakowski Hans. W: Altpreussische Biographie. Marburg /Lahn. 1967, s. 707.

- Barucki Tadeusz. Mała encyklopedia architektury. Architektura Polski. 1985.    

- Batur Ewa i Boruszczak Mirosław - foldery z okazji uroczystości 1000- lecia pojawienia się nazwy miasta..

- Bedeker Gdański (praca zbiorowa, prawdopodobnie 1975).

- Berenthal Krzysztof, Sikora Stanisław, Klamann Edward. Danzig Stadt meiner Träume. Tessaverlag.

- Bergau Rudolf. Das Langgasser Thor in Danzig und seine Statuen, in Dioskuren Nr. 8. 1863.

- Bersohn Mathias. O rytownikach Gdańskich. Podręcznik dla zbierających sztychy Polskie. 1887.

- Biuro Handlowo - Usługowe "Talent". Tourist Guid. Informator Turystyczny. Stadt-führer. Gdańsk, Gdynia, Sopot. Gdynia, ok. 1998.

- Block J. C. Jeremias Falck, sein Leben und seine Werke mit vollständigen alphabetischen und chronologischen register

  sämtlichen Blätter sowie Reproductionen nach des Künstlers besten Stichen. Danzig, Leipzig, Wien 1890.

- Bolduan Tadeusz. Gdańsk 1945 - 1965. Warszawa, 1967.

- Brandtstäter F. A. Chronologische Übersicht Geschichte Danzigs. Danzig 1879.

- Braunburg Rudolf, Michael Engler. Danzig, das Werder und die Kaschubische Schweiz.

- Braun G. Hogenberg F. Civitatis orbium terrarum, Tafel 4, Köln.1573.

- Bufe Siegfried. Straßenbahnen in West- und Ostpreußen, Stuttgart. 1985.

- Bund der Danziger e. V. Haus Hansestadt Danzig. Danzig. Information. Lübeck, 1986.

- Bund der Danziger (czasopismo) z lat: 1951, 1960, 1967, 1969, 1972 (2), 1973, 1974, 1976, 1978, 1985, 1991, 1993, 1994.

- Bzymek Z, Główczyńska A, Hinz S,Malinowski A, Olszewski M, Podgóreczny M, Sławiński L, Szeglowski H. Bedeker gdański.

  RSW „Prasa-Książka-Ruch” ok. 1975 roku.

- Carl Helmut. MWG. 1939, z..3, s. 50.

- Carstenn Edward. Was die danziger Straßennamen erzählen. Danzig. 1922.

- Carstenn Edward. Danzig. Führer mit Pharusplan und Abbildungen. Danzig. 1928.

- Ciemnołoński Janusz, Massalski Ryszard i Stankiewicz Jerzy. Notatki o odkryciach architektonicznych na terenie Gdańska.

  W: Rocznik Gdański. 1955, t. XIV, (przedrukowane przez Towarzystwo Przyjaciół Nauki i Sztuki).

- Cuny Georg. MWG. 1904, z. 3, s. 57; 1909, z. 2, s.27.

- Cuny Georg. Zeitschrift für Bauwesen. 1906, z.7 – 9, s. 419 i n., 437 - 438.

- Cuny Georg. Danzigs Kunst und Kultur. Frankfurt am Main. 1910.

- Curicke Reinhold. Der Stadt Danzig historische Beschreibung (tekst został napisany już w 1645, a wydany dopiero przez

  jego syna Georga   Reinholda Curicke) w Amsterdamie/Gdańsku w 1687 r.

- Dähne R. Denkmäler, Brunnen usw. W: Danzig und seine Bauten. Berlin. 1908, s. 430.

- Damrot Konstanty. Szkice z ziemi i historyi Prus Królewskich. Gdańsk 1886.

- Danziger Einwohnerbuch. 12 roczników: 1929, 1930, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1936, 1937/38, 1939, 1940/41, 1942.

- Das schöne Danzig A.D. 997. Bydgoszcz 2000.

- Danziger Hauskalender. Roczniki (15 egz.): 1951, 1960, 1967, 1969, 1972 (2), 1973, 1974, 1976, 1978, 1985, 1989, 1991, 1993, 1994.

- Danzig für Fremden. Straßenpläne der Stadt Danzig, ihrer Vororte und des Ostseebades Zoppot.

- Danzig. Kleiner Führer durch Westpreußen Hauptstadt. Danzig. 1910.

- Danzig und Umgegend (album – bez autora i daty).

- Danzig - Westpreußen. Ein deutsches Kulturland. Danzig. 1940.

- Das Danziger Stadtbildt. Beiträge zur Entwicklungsgeschichte Raumkünstleris-chen Gestalten im Mittelalter.

  Herausgegeben von der Architektur-Abteilung der Technischen Hochschule Danzig. Die Vereinigung zur Erhaltung der

  Bau-  u. Kunstdenkmäler (Deutscher Heimatbund für das Jahr 1929. Berlin).

- Das schöne Danzig A.D. 997. Bydgoszcz 2000.

- Das tausendjährige Danzig lädt ein.

- Depta Ryszard. Danzig. Ein kleiner Stadtführer. Wrocław 1996.

- Depta Ryszard, Lech Krzyżanowski. Gdańsk (album, j. ros.). Toruń, 2004.

- Deurer W. G. Danzig. Die Dokumentation 52 historischer Kirchen. Düsseldorf 1996.

- Deurer W. G. Gdańsk i jego kościoły. Inowrocław. 2003.

- Die Provinz Westpreußen in Wort und Bild, Danzig. 1915.

- Dokumentacja Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora w Gdańsku wybrane materiały za okres od zaproszenia do przetargu            (07.08.1995) do pisma do Redakcji Biuletynu Informacyjnego Konserwatorów Dzieł Sztuki (19.12.1995) o zakończeniu prac        restauracyjnych.    

- Domagała Tadeusz. Gdańsk. Bramy Ulicy Długiej. Gdańsk. 1979.

- Domańska Hanna. Śladami gdańskich zabytków. Gdańsk. 1987.

- Dreistadtführer. Oficyna Verdi Causa. Gdynia, 2003.

- Drost Willi. Peter Ringering. W: Altpreußische Biographie. Königsberg. 1941. s. 561.

- Drost Willi. Der Erbauer des Danziger Zeughauses. W: `Weichselland, z. 1/2. wrzesień, 1942.

- Du Mont Kunst-Reiseführer, Polen, Geschichte, Kunst und Landschaft einer alten europäischen Kulturnation. Köln. 1989.

- Dworetzki Gertrud. Heimatort. Freie Stadt danzig. Droste. 1985.

- Dziennik Gdański. Gdańsk 1921.

- Fischer Christian. Gdańsk, Biblioteka PAN. Manuskrypt 52, s. 334.

- Fischer. Deutschlands Städtebau Danzig. Berlin. 1924.

- Fremdenführer durch Danzig und Umgebung. Danzig. 1885.

- Friedrich Jacek. Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII. Gdańsk..1995.

- Friedrich Jacek. Dwór Bractwa św. Jerzego i Złota Brama. Gdańsk. 1998

- Führer durch Danzig. Leipzig. 1909.

- Gall Ernst. Danzig und das Land an der Weichsel. 1953.

- Gdańsk in your pocket mit Gdynia und Sopot. Kraków. 2000, 2001, 2002, 2003, 2004.

- Gedanensi Millennii Splendor. Gdańsk. 1997.

- Genee Rudolf. Danziger Bauwerke, Danzig. 1858.

- Gliński Mirosław i Kukliński Jerzy. Kronika Gdańska 997 - 1997.Gdańsk. 1998.

- Grisebach August. Stätten der Kultur. Danzig. Leipzig. 1908.

- Grzybkowska Teresa. Złoty wiek malarstwa gdańskiego.Warszawa. 1990.

- Gurlitt C. Danzig. Berlin. 1910.

- Habela Jadwiga. Noty biograficzne w Słowniku biograficznym Pomorza Nadwiślańskiego:

            1/ Abrahama van den Blocke. Gdańsk. 1992 t. 1, s. 115-117.        

2/ Strakowskiego Jana. Gdańsk. 1997, t. 4, s. 277 - 278.

- Habermann E. Das Langgasser Thor in Danzig. 1877.

- Hansestadt Danzig, Danzig. 1942.

- Heseler Krystyna u. Heiner. Danzig/Gdańsk. Stadt an der Bucht. 1995.

- Hewelt Werner. Danzig, Ein europäisches Kulturdenkmal. Lübeck. 1988.

- Hirsch Theodor. Ueber den Handelsverkehr Danzigs mit Italienischen Staaten zu Ende des sechzehnten Jahrhunderts.

  Königsberg.   1847.

- Hirsch Theodor. Der Bildhauer Peter Ringering. Zur Geschichte des Langgas- sischen Thors in Danzig. W: Preussische

  Provinzional-Blätter 1852 z. 1, s. 61 - 267.

- Hoburg K.W. Geschichte der Festungswerke Danzigs. Danzig. 1852.

- Jaath Kristine. Polens Norden: Ostseeküste und Masuren. II Wyd. Bielefeld. 1999.

- Jabłoński Rafał. Danzig und Umgebung. Warszawa. 2004.

- Jakrzewska-ŚnieżkoZofia. Gdańsk w dawnych rycinach. Gdańsk. 1980.

- Jakrzewska-ŚnieżkoZofia. Przewodnik po starym Gdańsku. Gdańsk. 1991.

- JanuszajtisAndrzej. Z uśmiechem przez Gdańsk. Gdynia. 1968.

- JanuszajtisAndrzej. Tekst i legenda do planu miasta Gdańska wydanego w językach polskim i niemieckim przez Centralny

  Ośrodek   Informacji Turystycznej Oddział Gdańsk. 1988 r.

- Januszajtis Andrzej. Gdańsk dawniej i dziś - (przewodnik w języku polskim i niemieckim) 1999 r.

- Januszajtis Andrzej. Das tausendjährige Danzig lädt ein.Gdańsk.  

- Januszajtis Andrzej (redakcja). Wielka Księga Miasta Gdańska.1997r.

- Januszajtis Andrzej. Z uśmiechem przez Gdańsk. Gdańsk. 2003.

- Jeder Danziger ein Fremdenführer, Danzig. 1935.

- Karta obiektu zabytkowego Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków: Brama Złota. 1995.

- Katalog Pracowni Konserwacji Zabytków, Zabytków Polski Zachodniej i Pół-nocnej 1951 - 1993. Warszawa. 1995. (poz.1382.

  Kwerenda bibliograficzna: 6s.: J. Szwed, Gdańsk. 1983.)

- KAW w Gdańsku. Folder 25-stronicowy o Gdańsku, praca zbiorowa,1977.

- Keyser Erich. Danzigs Geschichte. Danzig. 1928.

- Keyser Erich. Danzig, Deutscher Kunstverlag. Berlin. 1942.

- Keyser Erich. Eine Wanderung durch Alt-Danzig. Danzig – Oliva. 1937, z. 7.

- Keyser Erich. Die Baugeschichte der Stadt Danzig. Köln – Wien. 1972.    

- Kilarski Jan.Gdańsk. Cuda Polski. Poznań. (Przed drugą wojną światową).

- Kilarski Jan. Gdańsk miasto nasze. Przewodnik po Gdańsku starym i nowym. Kraków. 1947.

- KIYP sp. z o.o. z Krakowa. Gdańsk in your pocket mit Gdynia und Sopot. 2000.

- Klamann Edward i Sikora Stanisław. Mały przewodnik Gdańsk. Gdańsk. 2000.

- Klat Marek. Danzig. Der goldene Kulturschatz.

- Klat Marek. Gdańsk. Złota księga skarbów kultury.

- Klein Franciszek. Gdańsk - wrota korony polskiej. Warszawa. 1921.

- Klimek Stanisław. Danzig. Architektur und Geschichte 997 - 1997.

- Kling Grażyna und Wolfgang. Gdańsk - Das neue Danzig. Der Stadtführer. Berlin. 1997.

- Kloeppel Otto. Das Stadtbild von Danzig in den drei Jahrhunderten seiner großen Geschichte. Danzig. 1937.

- Kłębowski Janusz. Dzieje sztuki polskiej. Warszawa. 1987.

- Knetsch Carl, Die Künstlerfamilie von dem Block in Danzig. MWG. 1.04.1903. z.2, s. 29.

- Koska I. Strakofski Hans. Thieme – Becker. 1938, t. 32, s. 152.

- Köhler Gustav. Geschichte der Festungen Danzig und Weichselmünde bis zum Jahre 1814. Breslau. 1893.

- Komitet dla Spraw Turystyki. Słownik Geografii Turystycznej Polski. Warszawa. 1956.

- Kotla Ryszard. Reiseführer. Ostsee. Pommern. Szczecin. 1996.

- Kruszyński Tadeusz. Stary Gdańsk i historya jego sztuki. Kraków. 1913.

- Kruszyński Tadeusz. Przewodnik po Gdańsku i okolicy. Warszawa. 1914, s. 18 – 19.

- Krzysiak Franciszek. Brama Wyżynna w Gdańsku. W: Rocznik Gdański. Gdańsk. 1977, s. 197-212.

- Krzysiak Franciszek. Supliki Hansa Kramera i Willema van den Blocke do Rady Miejskiej w Gdańsku. W: Porta Aurea nr 6 Zakładu

  Historii i Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Gdańsk. 1999.

- Krzysiak Franciszek. Złota? Brama. Brama Długouliczna (Langgasser Tor) w Gdańsku. Studium faktów i błędów. W: Trójmiasto.

  Gdańsk. 21-22.08.2000.

- Krzyżanowski Lech. Gdańska monumentalna rzeźba kamienna lat 1517 - 1628. Warszawa. 1966. (1-maszynopis znajdował się w Bibliotece  Instytutu Historii Sztuki UAM w Poznaniu, 2-gi Krzyżanowskiego   zaginął po śmierci osoby, która ga pożyczyła - ta inf. pochodzi

  od   Krzyżanowskiego)

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk, Sopot, Gdynia. 1970.

- Krzyżanowski Lech. Nota biograficzna o Abrahamie van den Blocku. Słownik Artystów Polskich. Ossolineum. 1971.

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk, Sopot, Gdynia (w języku rosyjskim w 1973 ).

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk, Sopot, Gdynia (w języku niemieckim w 1974).

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk, Sopot, Gdynia (w języku francuskim - brak daty).

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk, Sopot, Gdynia (wznow. z 1970) 1977 r.

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk. Warszawa. 1977.

- Krzyżanowski Lech. Danzig. Von der Hanse zu Solidarność. 1992.

- Krzyżanowski Lech. Gdańsk. (Album roku w języku angielskim). 1993.

- Krzyżanowski Lech. Das alte schöne Danzig. Bydgoszcz. 1994.

- Kucharski Jan. Fotografie dawnego Gdańska. Katalog Zbiorów Fotograficznych   Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk.1987.

- Kucharski Jan. Dawny Gdańsk. Album fotografii. 1993.

- Kutrzeba Stanisław.Gdańsk. Przeszłość i teraźniejszość. 1928.

- Lange Jan. Gdańsk w starych rycinach. Danzig in alten Radierungen.

- „Lauer” biuro turystyczne - folder o Gdańsku. 1998.

- Lewald Hans. Danzig so wie es war. Düsseldorf. 1976.

- Lindner Arthur. Den Teilnehmern am 15. Deutschen Anwaltstag zu Danzig. Danzig.1901, s. 33.

- Lindner Arthur. Berühmte Kunststätten Nr. 19 Danzig. Leipzig. 1903.

- Lingenberg Heinz. „Die Dokumentation der baugeschichtlichen Situation und Entwicklung Danzigs seit 1600 in seinem

  ältesten Grundriß. Mit einer Faltbeilage“. W: Danzig in acht Jahrhunderten. Münster/Westf. 1985.

- Litwin Jerzy. Morskie Zabytki Gdańska i okolic. Gdańsk. 1999.

- Löschin Gotthilf. Geschichte Danzigs. Danzig. 1822.

- Löschin Gotthilf. Geschichte Danzigs. Danzig. 1823.

- Löschin Gotthilf. Danzig und seine Umgebungen. Danzig. 1836.

- Łoza Stanisław. Architekci i budowniczowie w Polsce. Warszawa. 1954.

- Łoziński Z. Jerzy i Adam Miłobędzki. Atlas zabytków Architektury w Polsce. Warszawa. 1967.

- Łoziński Jerzy Z. Pomniki sztuki w Polsce. T. II, część I Pomorze. 1992.

- Macierz Szkolna w Gdańsku. Przewodnik po Gdańsku. Gdańsk. 1929.

- Macierz Szkolna w Gdańsku. Przewodnik po Gdańsku. Gdańsk. 1938 (1991 wznowiony przez Oficynę Wydawniczą Gdańsk).

- Małkowski Kazimierz, Jerzy Drzemczewski. Danzig, Zoppot, Gdingen.1996.

- Małkowski Kazimierz i Podgórczyk Stanisław. Przewodnik po Trójmieście. 1979.

- Mamuszka Franciszek. Województwo Gdańskie. 1963.

- Mamuszka Franciszek. Gdańsk i Ziemia Gdańska. Warszawa. 1966.

- Mamuszka Franciszek (redakcja). Gdańsk - jego dzieje i kultura. Warszawa. 1969.

- Mamuszka Franciszek. Droga Królewska. 1972.

- Mamuszka Franciszek. Pomorze Gdańskie. 1983.

- Mamuszka Franciszek. Trójmiasto. Gdańsk. Sopot. Gdynia. Informator krajoznawczy. 1984

- Mamuszka Franciszek. Trójmiasto. Gdańsk. Sopot. Gdynia. Informator krajoznawczy (wznowienie z 1984). 1988.

- Mamuszka Franciszek. Gdańsk i okolice. 1990.

- Markin Joanna. Gdańsk - Gdynia - Sopot. Bielsko Biała. 1995.

- Matthaei A. Die baugeschichtliche Entwicklung. W: Danzig und seine Bauten. Berlin. 1908.

- Merian. 1951 z.. 7.

- Merian. August 2004.

- Meyer Gabi. Steine erzählen Danzigs Geschichte. Aurich. 1942.

- Meyer Hans Bernhard. Danzig in schönen Bildern. Danzig (w czasie II wojny światowej).

- Meyers Konversations - Lexikon. Leipzig und Wien. 1890.

- Milewski Edgar. Opowieści Gdańskich Uliczek. 1972.

- Milewski Edgar. Opowieści Gdańskich Uliczek. 1979.

- Miłobęcki Adam. Zarys dziejów architektury w Polsce. Warszawa. 1988. Wyd. IV.

- Morelowski Marian. Źródła architektury gdańskiej. Wiadomości   literackie 1939 nr 31/32, s. 29.

- M.R. (monogram dziennikarki z Biuletynu bezpłatnego: Gdańsk. Co ? Gdzie ? Kiedy ?). Złota Brama. XI. 2000.

- Mrozińska E., Szemelowska A. Gdańsk. Album – Przewodnik. (brak daty).

- Mülverstadt A v. Der Bildhauer Wilhelm van den Blocke. (Neue) Preussische Provinzial=Blaetter. 1855, s. 351.

- Muttray Alfred. Danzig zu Ende des 16. Jahrhunderts. MWG, z. 3, 1916.

- Muzeum Narodowe w Gdańsku. Katalog wystawy Aurea Porta Rzeczypospolitej. Gdańsk. 1997.

- Neues Adressbuch für Danzig und Vororte (30 egz.): 1899, 1900, 1901, 1902, 1903, 1904, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909,   1910, 1911,

  1912, 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1920, 1921, 1922, 1923, 1924, 1925, 1926, 1927, 1928.

- Niels von Holst. Danzig. Ein Buch der Erinnerung. Hameln. 1949.

- Nowa Encyklopedia Powszechna. PWN. Warszawa. 1994.

- Omilanowska Małgorzata i Jerzy S. Majewski. Gdańsk i Pomorze Wschodnie. Warszawa. 1997.

- Oracki Tadeusz. Słownik biograficzny Warmii, Prus Książęcych i Ziemi Malborskiej od połowy XV do końca XVIII wieku. 1988.

- Orłowicz Mieczysław. Przewodnik po Gdańsku, Oliwie, Sopotach. Warszawa. 1921.

- Pacewicz Walenty. Gdańsk miniprzewodnik. Gdańsk. 2000.

- Pelczar Marian. Gdańsk. Warszawa. 1958.

- Piątkowski Tadeusz. Spacer po Gdańsku (j. ros.). Szczecin. 1997.

- Pisarska Lucylla. Ślady kultury antycznej w Gdańsku. 1993.

- Popiński Piotr. Gdańsk na starej pocztówce. Danzig auf alten Ansichtskarten. Gdańsk. 1996.

- Popiński Piotr, Robert Hirsch. Dawny Gdańsk na pocztówkach Wydawnictwa Trenkler. Gdańsk 2002.

- Poralla Peter. Unvergänglicher Schmerz. Freiburg (wyd. 3). 1998.

- Poralla Peter. Danzig, Westpreussen...zum Kennenlernen. Freiburg. 2001.

- PTTK Oddział "Trójmiasto". Plany Trójmiasta Gdańsk, Nowy Port - Wrzeszcz - Oliwa, Sopot, Gdynia, Orłowo, Mały Kack. 1957.

- Püttner Elise. Norddeutsche Städte und Landschaften No. 2. Danzig. Danzig. 1894.

- Radowicz Kazimierz. 997-1997 Gdańsk od A-Z. Danzig von A bis Z.

- Ranisch Bartel. Beschreibung derer vornähmsten Gebaüde in der Stadt Dantzig. Danzig. 1705 - 1709.

- Ranisch Bartel. Grundriße und Auszüge aller Kirchengebeüde in der Stadt Dantzig. Bezeichnet und ausgegeben von Bartel

  Ranisch. Maurer Meister daselbst. Danzig. 1695.

- Redmann Harry. Danzig in alten Ansichtskarten. Frankfurt am Main.1978.

- Ruhnau Rüdiger. Danzig, Geschichte einer Deutschen Stadt. Würzburg. 1971.

- Ruhnau Rüdiger. Danzig gestern und heute. Ein illustrierter historischer Reiseführer. Leer. 1983.

- Samp Jerzy. Bedeker Gdański. Gdańsk.1994, wznowiony w 1997 roku.

- Samp Jerzy. Miasto czterdziestu bram. Gdańsk. 1996.

- Samp Jerzy. Danzig von A bis Z. Bremen.1997.

- Samp Jerzy. Bedeker Gdański. Gdańsk.2004.

- Samp Jerzy i Kula Dariusz. Gdańsk. Przewodnik po mieście. Gdańsk. 1991.

- Schleuning Horst. Geschichte einer Stadt im Spiegel Ihrer Denkmäler. Bremen. 1990.

- Schultz Johann Carl, Danzig und seine Bauwerke in malerischen Original-Radierungen. Danzig. 1851-1867.

- Schulz Wolfgang und Gisela Höhle. Danzig. Berlin. 1990.

- Schwarz Friedrich. Danzig im Bilde. Danzig. 1913.

- Schwarz Friedrich. Führer durch Danzig, Danzig. 1914.

- Schwarz Friedrich, Das deutsche Danzig im Wandel der Zeit in 60   Bildern. Danzig. 1927.

- Schwarz Friedrich. Inhaltsverzeichnis der MWG. Danzig. 1940.

- Schwarz Friedrich. Gockenheller Hans Kaspar. W: Altpreußische Biographie. Königsberg. 1941, s. 218.

- Schwarz Friedrich. Danzig. Führer durch Stadt und Umgebung. Danzig (niedatowany).

- Siegler Hans Georg. Danzig erleben. Ein kulturhistorischer Reisebegleiter durch Gdańsk. Düsseldorf. 1985.

- Siegler Hans Georg. Danzig Chronik eines Jahrtausends. Düsseldorf. 1991.

- Sieński Jacek. Barwy Złotej Bramy. Dziennik Bałtycki, XII.1996.

- Sikora Stanisław. Gdańsk od A do Z (w kilku językach). Gdańsk. 1998.

- Simson Paul. Geschichte der Stadt Danzig. Danzig. 1903.

- Simson Paul. MWG. 1906, z. 5, s. 24-26.

- Simson Paul. Geschichte der Stadt Danzig t. II. Danzig. 1918.

- Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Wyd. 2. 1992.

- Spemann Wilhelm. Künstlerlexikon. Ein Handbuch für Künstler und Kunstfreund. Berlin u. Stuttgart. Verlag von W. Spemann. 1905.

- Stankiewicz Jerzy. Strakowscy fortyfikatorzy i architekci i budowniczowie gdańscy. Gdańsk. 1955.

- Stankiewicz Jerzy. Średniowieczne fortyfikacje Głównego Miasta w Gdańsku. W: Studia i materiały do historii wojskowości.

  Warszawa. 1958.

- Stankiewicz Jerzy. Urbanistyczny i przestrzenny rozwój miasta (za okres 1570 - 1655). W: Historia Gdańska, t. 2. Gdańsk. 1982.       

- Stankiewicz Jerzy i Szermer Bohdan. Gdańsk. Rozwój urbanistyczny i archi-tektoniczny oraz powstanie zespołu

  Gdańsk - Sopot -   Gdynia. Warszawa. 1959.

- Stankiewicz Jerzy i Szermer Bohdan. Gdańsk. Warszawa. 1962.

- Stankiewicz Jerzy i Szermer Bohdan. Gdańsk. (album, 72 zdjęcia) 1971.

- Stankiewicz Jerzy i Szermer Bohdan. Gdańsk. (album, 180 zdjęć) 1971.

- Stephan Walther. Die Straßennamens Danzigs. Danzig. 1911, s. 62.

- Szpyrkówna M.H. Sztychy Gdańskie. 1963.

- Szremowicz Władysław. Gdańsk. Warszawa. 1953.

- Szyłkiewicz Jerzy. Gdańsk zaprasza. KAW. Gdańsk. 1987.

- Szymański Zb. Gdańsk (wiersze). Gdańsk 1988.

- Szypowscy Maria i Andrzej. Gdańsk (album) 1983.

- Thieme - Becker, Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler. Leipzig, t. IV, 1910.

- Torbus Tomasz. Polnische Ostseeküste, Masuren. Munchen. 1994.

- Trębińska - Zieniuk Zofia. Danzig. Bucher's Städtereisen. (Niedatowany)

- Tusk Donald. Był sobie Gdańsk. Gdańsk. 1996.

- Towarzystwo Wydawnictw Pomorskich. Pierwszy polski ilustrowany przewodnik po Gdańsku i okolicy. (1922/23 wyd. 2 popr. i rozszerz.).

- Unser Danzig. 16 egz. lat: 1952, 1974, 1977 (2), 1979 (3), 1983, 1985, 1990 (2), 1991, 1992, 1993, 2000 (2).

- Urbaniak M. Gdańsk 2000 (Gratis exemplar).

- Volmar Erich. Danzigs Bauwerke und ihre Wiederherstellung. Danzig. 1940.

- Waltmann Herbert.Altes Danzig. Druck: Sander, Vechelde (nie datowany).

- Welder Michael. Reise nach Danzig. Auf Spurensuche in Westpreußen zur "Königin der Ostsee". Leer. 1989.

- Wendland Ulrich. Danzigs Tore und Türme. Danzig. 1938.

- Wenig Hans. Danzig. Betrachtung der Stadt in vier Jahrhunderten. Gdańsk. 1980.

- Winskowska Bożena. Gdańsk, Gdynia, Sopot. 1997.

- Woerl Leo. Führer durch Danzig. 1901.

- Wydawnictwo Arkady. Sztuka Świata, Leksykon A - K. Warszawa. 1998.

- Zakład Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego. Porta Aurea. Gdańsk. 1992.

- Zarząd Miejski w Gdańsku. Gdańsk. Przewodnik- informator. 1949.

- Zembrzuska Maria. Złota Brama w Gdańsku (praca magisterska, UAM   w Poznaniu). 1970.

- Zernecke W.F. Neuester Wegweiser durch Danzig und dessen Umgebung. Danzig. 1843.

- Zimmermann. Beiträge zur Kenntnis des alten Danzigs zumeist in baulicher Beziehung (manuskrypt). Danzig. 1887.

- Żak Marek. Das schöne Danzig A. D. 997. Bydgoszcz. 2000.

===================================================================

MOJA KSIĄŻKA:  "KOMPROMITACJA ... GDAŃSKA I ... MINISTRA KULTURY" !

Okładka

Kompr tytuł 50

1 strona tekstu z rozszerzonym tytułem

 

Franciszek Krzysiak

 

KOMPROMITACJA

 

nie tylko GDAŃSKA

 

i...,

 

ale też wielu osób…,  w tym

 

MINISTRA KULTURY

 

Waldemara Dąbrowskiego !

Falck

 

 

 

 

J. Falck 1649 wg rys. K. Gockhellera.

 

Gdańsk 2005

 

 

Projekt okładki Franciszek Krzysiak

 

Fotografie ze zbiorów Autora

 

© Copyright by Franciszek Krzysiak

 

ISBN

 

Druk i oprawa ze składu Autora:

 

Wydawnictwo - Drukarnia Jan Laskowski

 

Wydanie I

 

Wydawnictwo DJ

 

Gdańsk 2005 

Dahms

 

 

R. G. Dahms 1862 – 1868.

 

BL

 

 

 

B. L. Brzuskiewiczowie - oprawiony w ramki i za szybą projekt
kolorystyki  bramy (?) 1997 -1998.
(zdjęcie autora VI. 2000 r.) 

 

 

 Przyjacielem Platon, ale      

 

jeszcze większym prawda.    

 

Arystoteles.     

 

Przedwstępne  refleksje.

 

            Choć wiem, że przysłowia są mądrością narodu i jedno z nich głosi: „nie mów prawdy w oczy, bo ci do oczu skoczy” i chociaż przed 24 laty, po poważnej naradzie dowództwa marynarki wojennej i aparatu politycznego w WSMW
w Gdyni, na której stwierdziłem, że „nadszedł czas, aby odkłamać historię Polski, wyjaśnić kwestię Katynia i powiedzieć, że nie Niemcy, tylko Rosjanie dokonali tam zbrodni na polskich oficerach”, błyskawicznie stałem się rencistą
i znalazłem się w cywilu, to nie zmienię swojej mentalności, godności i będę zawsze na białe, mówił białe, a na czarne - czarne !

 

            W związku też z powyższym, aby przestać dezinformować, wprowadzam pojęcie „Danziger” oznaczające mieszkańców miasta Danzig od 1225 do 1945 roku i ograniczam nadużywaną politycznie nazwę „Gdańszczanin” tylko do powojennych mieszkańców Gdańska.

 

            Mimo, iż z wykształcenia jestem m.in. nauczycielem, socjologiem, politologiem pokażę Szanownym Czytelnikom swego rodzaju rozkład w dzie-
dzinie kultury i w pewnym sensie moralności... Owszem, przygotowywałem już materiały do pracy doktorskiej z historii sztuki, niestety mój pierwszy kierownik naukowy musiał stąd odejść, a drugi  wspaniały prof. K. Kalinowski zmarł. To głównie pod jego kierunkiem finalizowałem moje badania „Bramy Długoulicznej” (Langgasser Tor) w Gdańsku, bezzasadnie przemianowanej oficjalnie 27.02.1967 r. na „Złotą”. Na przykładzie tego zabytku przedstawię nasze powojenne partactwo w czasie restauracji połączone z marnotrawstwem publicznych pieniędzy, kłamstwa w historiografii, brak krytyki tych, którzy powinni to uczynić, nie wyciąganie konsekwencji w stosunku do winnych
i obronę winnych. Ostatnią „restaurację” bramy w latach 1995 – 1998,  właściwie dewastację wykonywała firma B. i L. Brzuskiewiczów.

 

            Lucjan Kydryński kiedyś powiedział: „zmierzch polskiej piosenki”! Pozwolę sobie to sparafrazować i po moich przeżyciach  w walce o zabytki  powiem: „zmierzch polskiej moralności, kultury i praworządności....”

                                                                                                            Autor.

 

Spis treści

 

   1.   Skrót podsumowania badań                                                                        6                 1.         Skrót  podsumowania badań.                                                                                    5

   2.   Budowniczy, nazwa bramy, jej wygląd, figury alegoryczne i jej dzieje
po drugiej wojnie światowej.                                                                    10

   3.   Informacje o Bramie Długoulicznej w publikacjach i ikonografii

         w okresie od jej powstania (1612) do czasu jej przemianowania (1967). 38

  1. Informacje o Bramie Długoulicznej/Złotej w publikacjach autorów
  2. Informacje o Bramie Długoulicznej w publikacjach i ikonografii
  3. Wykaz literatury do badań Bramy Długoulicznej (Langgasser Tor)
  4. Wykaz rycin i fragmentów planów miasta wykorzystanych
  5. Korespondencja między autorem publikacji, a ministrem Kultury

Polskich przed 1939 i od 1945 do 1967 roku.                                           45

      w okresie od jej przemianowania (27.02.1967) do końca 2004 roku

      (wg dat publikacji).                                                                                    51

      i wykorzystanej w tej publikacji.                                                               59

      w tej publikacji.                                                                                          68

   8.   Wykaz ikonografii do badania Bramy Długoulicznej w Gdańsku.            70

   9.   Wykaz planów Gdańska do tematu: Brama Długouliczna (Langgas-

         ser Tor) w Gdańsku.                                                                                   79

        Waldemarem Dąbrowskim.                                                                                  81

11.   Protokół z posiedzenia ostatniej komisji konserwatorskiej                      102

12.   Interpelacja w sprawie konserwacji zabytków kultury w Gdańsku

        Pani poseł LPR Gertrudy Szumskiej.                                                       105

13.   Odpowiedź ministra kultury na interpelację.                                            197

14.   Uwagi do odpowiedzi ministra kultury na interpelację                            109    

15.   System arogancji władzy.                                                                         122

16.   Tragiczne refleksje.                                                                                  124

17.   Zakończenie.                                                                                            124

  Zusammenfassung.                                                                                           126

  Notka biograficzna autora.                                                                               127


                        1. Skrót podsumowania badań.

            Pomimo braku archiwalnych dokumentów pisanych i kilku błędów należy stwierdzić, że zestawiony materiał bibliograficzny i ikonograficzny, wykonany przez Niemców do połowy XIX wieku, daje wierne informacje o powstaniu, architekturze, kolorystyce i znaczeniu Bramy Długouliczne (Langgasser Tor) zbudowanej w 1612 roku.

            Już sztychy Dickmanna z 1617 r. przedstawiły obie fasady bramy z jej obronną funkcją - broną i kratami oraz podaniem jej nazwy. Nazwa Bramy Długoulicznej występowała prawie zawsze na wszystkich planach miasta, opisach bramy i rycinach do 1945 roku. J. Falck pokazał to jeszcze dokładniej na sztychu fasady wschodniej dodając łaciński tekst z nazwiskiem architekta Abrahama Blocka, rok budowy 1612 i wymieniając rzeźbiarza figur Petera Ringeringa z rokiem ozdobienia bramy 1649, ponadto wykonał on 8 miedziorytów figur alegorycznych opatrzonych ich nazwami.

Monografia Curickego i umieszczone w niej ryciny bramy ugruntowują wiedzę o niej, potwierdzoną przez sztychy M. Deischa, J.C. Schultza. Bartel Ranisch opisał w skrócie funkcjonowanie nocą straży miejskiej w bramie. J.C. Schultz podkreślił obronne znaczenie bramy, wspomniał o jej współczesnym mu wykorzystaniu, potrzebie odnowienia rzeźb podając też jedną z przyczyn ich niszczenia i dodał, że atrybuty figur były pozłacane. Złocenia atrybutów figur widzimy na obrazie G.R. Dahmsa, wymienił je też E. Habermann, co łącznie pozwala nam przedstawić  sobie obraz złoceń bramy. R. Bergau próbował dochodzić, skąd czerpał Block wzory do stworzenia projektu bramy.

            Najwięcej wartościowych informacji o bramie, jej budowie, architektonicznych detalach, znaczeniu obronnym mimo małych uchybień, zawarł w swoim artykule E. Habermann. Dołączył też ryciny  fasady, przekroi podłużnych i poprzecznych oraz sklepień bramy. M. Bersohn napisał kilka pozytywnych zdań o J. Falcku i jego sztychach, natomiast przebogate informacje  na temat rzeźb figur alegorycznych Petera Ringeringa, na podstawie rycin sztychów Falcka zawarł w swojej publikacji J.C. Block. Opisał szczegółowo figury, układ fałd i włosów, wszystkie atrybuty wspomniał o perłach we włosach. Na plus dla G. Cunyego należy podać, że w swojej książce powtórzył prawie te same ryciny bramy co E. Habermann. W większości już niewiele wnoszono nowego poza powtórzeniami niektórych znanych informacji.

            Niestety większość piszących po 1945 popełnia coraz więcej błędów. Pierwsze z nich wprowadził w 1852 roku K.W. Hoburg, a głównym  to data zbudowania bramy 1612 -1614, zamiast tylko 1612. G. Cuny dodał kolejny błąd pisząc, że bramę projektował Abraham van den Block, a budował Hans Strakowski. Mimo coraz częstszej akceptacji tych błędów i powstawania nowych w historiografii niemieckiej zasadniczo dokładnie opisano bramę i do 1945 roku żaden Niemiec nie nazwał jej nigdy Złotą Bramą. Do tego też roku było 13 publikacji  7 polskich autorów. Do nich należy zaliczyć: M. Bersohna, T. Kruszyńskiego, Sz. Askenazego, M. Orłowicza, F. Kleina, M. Morelowskiego, J. Kilarskiego oraz 3 nie wymienionych z nazwiska. W ich publikacjach, w których wspomnieli lub opisali bramę:

- 11 użyło nazwy Brama Długouliczna (Langasser Tor),

- 3      "            "   Brama  Złota i Długouliczna (Orłowicz i 2xMacierz),

- 1 użył tylko nazwy  Brama Złota (Jan Kilarski).   

            Pierwszym, który użył niewłaściwej historycznie nazwy był M. Orłowicz. Analizując występujące przypisy lub podaną literaturę można zaobserwować rozprzestrzenianie się błędów.

            J. Stankiewicz w 1955 roku podał niewłaściwą datę budowy 1612 - 1614, niewłaściwą nazwę tzw. “Brama Złota" i co gorzej utrwalił błąd wprowadzony przez Cuny'ego powielany przez Gurlitta i Schwarza pisząc, że  Strakowski kierował pracami przy budowie tej bramy, ponadto zmienił jego  imię z Hansa na Jana. Warto tu zauważyć, że Stankiewicz w 1958 roku używając określenia “Złota Brama" przyznał, się, że zrobił to “nawet wbrew przekazom historycznym".

            Konserwator zabytków zakładając kartę obiektu zabytkowego w 1956 roku przejął wyżej wymienione błędy (kartę wypełniła J. Niziewicz), a kontrola w XI.1965 je zaakceptowała (Strzelecka i Kaliczyńska). W dniu 27 lutego 1967 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Gdańsku podjął decyzję w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków niestety z nadaniem bezzasadnej nazwy „Złota Brama", o dziwo podano w niej - chyba przez pomyłkę - dobrą datę budowy bramy 1612 rok, natomiast 19.12.1998 w piśmie do Redakcji Biuletynu Informacyjnego Konserwatorów Dzieł Sztuki Wojewódzki Konserwator dr Gawlicki napisał: „Złota Brama wzniesiona w latach 1612 - 1614...".

            Powyższe potwierdza, że służby konserwatorskie nie posiadają dokładnych, nawet podstawowych, danych o obiekcie zabytkowym i bez przerwy przyczyniają się do rozprzestrzeniania  niewłaściwych informacji.

            Oto najczęściej spotykane dezinformacje dotyczące Bramy Długoulicznej:

- niewłaściwa nazwa „Brama Złota" (nawet zupełnie niezgodna z wyglądem bramy w okresie użycia po raz pierwszy tej nazwy) i absolutnie nie poparta źródłami historycznymi, zamiast „Brama Długouliczna";

- zła data budowy 1612 - 1614, zamiast 1612;

- budowniczy nie Jan lub Hans Strakowski, ani nie Strakowski i Block tylko sam Abraham van den Block;

- twierdzenie, że brama była zbudowana jako wyłącznie budowla reprezentacyjna, gdy ściana zachodnia zbudowana z piaskowców, a ściany północna i południowa z cegieł i każda z nich miała grubość 143   cm, a ściana wschodnia tylko 86 cm, ponadto  brama od strony zachodniej miała 3 brony lub opuszczane belki, żelazne wrota i w oknach żelazne kraty;

- projektant  figur to nie Falck Jeremiasz (właściwe imię Jeremias), tylko Ringering i nie Piotr, a Peter;

- rzeźbiarz figur to nie Falck, tylko Peter Ringering;

- figury wykonano nie w 1647 roku, lecz w 1647 - 1648;

- figury postawiono nie w 1647 roku, lecz w 1648;

- wymienianie złej ilości figur (mniej niż osiem);

- figury nie  stoją za balustradą lecz przed nią;

- figury po raz pierwszy zdjęto nie w 1880 roku, lecz w 1878;

- nie 8 a tylko 4 figury alegoryczne oznaczają cnoty obywatelskie;

- brak informacji o ponownym ustawieniu figur w XIX wieku w 1880 r.;

- pisanie, że brama jest łukiem tryumfalnym;

- nierzetelne, niekonsekwentne nazewnictwo bramy w przewodnikach polsko – niemieckich: a/ w polskim – „Brama Złota"; b/ w niemieckim - „Brama Długouliczna lub Brama Złota";

- pisanie, że brama była tak piękna i miała tak dużo rzekomych złoceń, (szczególnie na figurach), że nazwano ją złotą (nawet wtedy, gdy figur w ogóle nie  było na bramie);

- błędne pisanie nazwiska Sallustiusa (Salustiusz);

- pisanie, że tekst łaciński to sentencja Sallustiusa, nie parafraza;

- określanie korynckich  kolumn jako kompozytowe;

- pisanie, że obie fasady są identyczne i że w dekoracji fasad jest szyszka albo marchew (kampanula!);

- określanie sklepień jako kryształkowe (gwiaździste!);

- twierdzenie, że przez otwór w zworniku lano na wroga smołę lub, że na nim był herb miasta (przez niego przeciągano żelazne łańcuchy otwierające lub zamykające wrota);

- nazywanie kaboszonami prostokątnej dekoracji z umieszczoną wewnątrz bryłą
w kształcie dachu czterospadowego, zamiast bonią o szlifie diametowym;

- w ogóle nie wymienianie atrybutów trzymanych przez alegoryczne figury, prze co nie dostrzeganie, że  są nieodpowiednie. - przez autorów o nich piszących...

Przyczyny powstawania nieścisłości i błędów, to przede wszystkim kompletna  nieznajomość (lub bardzo słaba znajomość) języka niemieckiego
i łaciny. Ponadto najczęściej ludzkie słabości czyli lenistwo, niechęć do sięgania do źródeł, do weryfikowania informacji i pośpiech w pracy, a jeszcze bardziej chyba chęć szybkiej publikacji. Jak można wnioskować, wielu autorów polskich nie znając języka niemieckiego, aby móc zweryfikować informacje, chętnie opierało się na paru polskich publikacjach – od czasu do czasu dodając swoje „zaskakujące pomysły".... Przerażającym wprost jest, że w ostatnich latach coraz więcej niemieckich autorów, wprost „ściąga" z polskich materiałów  „legalizując
i rozprzestrzeniając" wiele nieścisłości i błędów, za które kiedyś będziemy się wstydzić.

Uwaga:

Aby zmniejszyć koszty publikacji nie podawano tytułów omawianych książek, artykułów, ani cytatów z nich – podobnie obrazów, grafik (łącznie 355), tylko umieszczono w tabelach nazwiska autorów, twórców, rok opublikowania i zaznaczono w odpowiedniej rubryce plusem (+) lub minusem (-) np. używanie przez nich właściwej nazwy bramy „D” – Długouliczna/Langgasser Tor lub niewłaściwej „Z” – Złota/Goldenes Tor, czy też podanie daty zbudowania bramy itd.

Seuter

Ryc. 1. Fragment planu M. Seutera, 1740 r. Strzałka pokazuje napis Brama Długouliczna (Langgassischer Thor).

 

===================================================================

PUBLIKACJE PO 2005 ROKU TO ZNACZY OPUBLIKOWANIU MOJEJ KSIĄŻKI:  "KOMPROMITACJA ... GDAŃSKA I ... MINISTRA KULTURY" !

- Kaleciński Marcin. Mity Gdańskie. Antyk w publicznej sztuce protestanckiej res publiki. Gedania artisica.Gdańsk 2011.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież

Copyright © 2017 Brama Długouliczna. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem wydanym na warunkach GNU Powszechnej Licencji Publicznej.